Inonotus obliquus · berkentondelzwam
Chaga wordt traditioneel verzameld van berken in koude noordelijke gebieden. Bij Healthy Fungi maken we onderscheid tussen het geconcentreerde capsule-extract en het pure Chaga-poeder voor een aftreksel.
Extract: 60 capsules · poeder: 100 gram
Chaga is herkenbaar aan de zwarte, bijna verkoolde buitenkant en de roestbruine kern. De paddenstoel heeft een bijzondere plaats in de Noord-Europese en Russische verzameltraditie. Voor onze bereidingen kijken we naar de juiste soort, herkomst, samenstelling en het onderscheid tussen extract en poeder.
Chaga groeit vooral op levende berken in koude en gematigde bossen. De zichtbare, onregelmatige zwarte aangroei bestaat uit een steriele schimmelmassa die met berkenhout verweven kan zijn. Het is dus niet hetzelfde als het gewone, sporenproducerende vruchtlichaam van een hoedpaddenstoel.
De harde buitenkant heeft diepe scheuren; de binnenzijde is bruin tot oranjebruin. De herkomst van de boom en het geoogste materiaal zijn van belang voor de grondstofidentificatie.
In Siberië, onder meer bij de Khanty, maakt Chaga deel uit van een lange traditie van donkere aftreksels. Het verzamelen, drogen en trekken van Chaga werd van generatie op generatie doorgegeven.
De Russische arts Sergej Nikititsj Maslennikov (1887–1958) is nauw verbonden met de overlevering over Chaga. Volgens historische vertellingen onderzocht hij het gebruik van Chaga onder boeren in en rond Aleksandrov en beschreef hij verschillende bereidingswijzen. Zijn geschiedenis leeft ook voort in verhalen rond Aleksandr Solzjenitsyns roman Kankerpaviljoen. Dat historische gebruik vormt geen bewijs voor de behandeling van ziekten.
We gebruiken Chaga-materiaal dat op berken is gevormd. Voor het extract wordt het materiaal verwerkt en geconcentreerd; Chaga-poeder bestaat uit fijngemalen grondstof. Deze producten zijn daardoor niet onderling uitwisselbaar op basis van gewicht alleen.
Heetwaterextractie richt zich vooral op wateroplosbare bestanddelen. Andere oplosmiddelen, waaronder ethanol, kunnen juist andere fracties ontsluiten. De gebruikte methode en de bijbehorende analyses bepalen welke verbindingen in een eindproduct zijn terug te vinden.
Chaga bevat uiteenlopende polysachariden, waaronder bepaalde glucaanfracties, melanineachtige pigmenten, fenolische verbindingen, sterolen en triterpenoïden. Tot de verbindingen die in onderzoek naar Chaga worden bestudeerd behoren inotodiol en betulinegerelateerde stoffen.
Niet ieder bestanddeel komt in dezelfde concentratie voor in alle grondstoffen of extracten. Sommige stoffen zijn beter wateroplosbaar; andere laten zich beter isoleren met ethanol. Een hoog totaalpercentage polysachariden zegt op zichzelf niets over de klinische werkzaamheid.
Ons Chaga-extract heeft als productspecificatie minimaal 50% totale polysachariden en minimaal 20% bètaglucanen. Dit zijn twee afzonderlijke parameters: bètaglucanen vormen een deelgroep van polysachariden.
Per capsule wordt 300–350 mg extract opgegeven, met 60 capsules per potje. Dat staat gelijk aan ongeveer 18–21 gram extract per verpakking. De percentages zijn productspecificaties; voor de bevestiging per productiepartij zijn laboratoriumanalyses belangrijk.
Voor Chaga beoordelen we de juiste soort, herkomst, de gebruikte grondstof, vochtgehalte, microbiologische kwaliteit en mogelijke verontreinigingen. Ook de bepaling van zware metalen en oxalaten is relevant, vooral wanneer poeder regelmatig wordt gebruikt.
De exacte samenstelling en waarden kunnen per product en partij verschillen. Het huidige productetiket en de betreffende analyse zijn daarom leidend voor allergenen, gebruikte hulpstoffen en de vermelde concentraties.
Het geconcentreerde extract is verwerkt in plantaardige pullulancapsules. De productspecificatie vermeldt 60 capsules met elk 300–350 mg Chaga-extract. We kiezen voor een receptuur zonder toegevoegde graan- of myceliumvulstoffen.
Onze capsulewand is van plantaardige pullulan. Controleer het actuele etiket voor de precieze samenstelling en de afwezigheid van eventuele allergenen.
Dagelijks gebruik: 2–3 capsules per dag.
Persoonlijk gebruiksschema: 4–6 capsules per dag, eventueel gecombineerd met andere geadviseerde paddenstoelen.
Innemen met een glas water op een lege maag.
Chaga-poeder wordt voor het onderstaande traditionele aftreksel gebruikt; de hoeveelheid poeder is niet gelijk aan de hoeveelheid extract per capsule.
De bereiding van een donker Chaga-aftreksel is onderdeel van de Russische volkstraditie. Een bekende traditionele variant draagt de naam van arts en volksgenezer Sergej N. Maslennikov.
Benodigd: 2–3 eetlepels Chaga-poeder of kleingemaakte Chaga en 500 ml water.
Het oorspronkelijke gebruiksadvies bij het aftreksel luidt: gebruik 1–3 keer per dag één glas, 10–15 minuten vóór de maaltijd. Dat is een historische beschrijving, geen klinisch vastgestelde of voor iedereen veilige dosering. In oude recepten wordt ook bewaring gedurende twee dagen genoemd; bij huisbereiding verdient vers gebruik de voorkeur.
Chaga kan als warme drank worden gedronken en desgewenst worden geserveerd met honing of citroen. De vaste resten werden traditioneel soms gebruikt in huidbereidingen of bij planten.
Het historische recept vermeldt dat kokend water en alcohol vermeden moeten worden omdat ze bepaalde stoffen zouden beschadigen. Dat is geen algemene chemische regel: inotodiol wordt in laboratoriumonderzoek juist vaak met ethanol geëxtraheerd. Water en ethanol ontsluiten verschillende fracties van Chaga.
Chaga wordt in Rusland niet alleen voor dranken, maar ook in traditionele huidbereidingen gebruikt. Een oude lotionbereiding combineert Chaga-poeder met kruiden.
Traditionele ingrediënten: 1 eetlepel Chaga-poeder, saliekruid, kamillebloemen en een glas warm water.
In een oudere receptvariant wordt na het zeven één eetlepel citroensap toegevoegd en de lotion tweemaal per dag op een gevoelige, couperosegevoelige huid aangebracht. Voor moderne huidverzorging raden we die toevoeging en dat frequente gebruik niet zomaar aan: citroensap kan de huid irriteren en in combinatie met zonlicht ongewenste huidreacties veroorzaken.
Vermijd gebruik op beschadigde, sterk geïrriteerde huid en rond de ogen. Ook kamille en salie kunnen gevoeligheidsreacties geven. Een zelfgemaakte kruidenlotion is geen bewezen behandeling voor rosacea of couperose.
Bewaar Chaga-capsules en Chaga-poeder in de goed gesloten oorspronkelijke verpakking, droog en donker bij 10–25 °C en buiten bereik van kinderen. Bescherm de grondstof tegen vocht. Bereid Chaga-dranken bij voorkeur vers en bewaar geen lauwe aftreksels langdurig.
Chaga wordt bestudeerd vanwege verschillende chemische fracties. Daarbij is het belangrijk om een analytische eigenschap of een resultaat in een cel- of diermodel niet gelijk te stellen aan een bewezen gezondheidsvoordeel van het complete extract bij mensen.
Polysachariden zijn complexe koolhydraatketens. Verschillende fracties uit Chaga worden onderzocht op hun structuur en interactie met cellen. Het gehalte totale polysachariden en het gehalte bètaglucanen moeten afzonderlijk worden gemeten en geïnterpreteerd.
Inotodiol behoort tot de in Chaga onderzochte lanostaanachtige triterpenoïden. Het is beperkt wateroplosbaar en kan met ethanol worden geïsoleerd. De hoeveelheid in een heetwaterextract is daarom niet automatisch gelijk aan die in een ethanolfractie.
De donkere kleur hangt samen met pigmentrijke bestanddelen van Chaga. Fenolische verbindingen en melanineachtige fracties worden chemisch onderzocht. Hun aanwezigheid bewijst op zichzelf geen bescherming van cellen of andere gezondheidsvoordelen bij consumenten.
Onderzoeken met geïsoleerde Chaga-stoffen, celkweken en proefdieren beschrijven uiteenlopende biologische processen. Voor het Chaga-extract of -poeder op deze pagina ontbreken overtuigende klinische gegevens die de behandeling van ziekten of specifieke gezondheidsclaims rechtvaardigen.
Chaga-extract met minimaal 50% polysachariden en 20% bètaglucanen. 60 plantaardige capsules met 300–350 mg extract per capsule.
Zuiver Chaga-poeder van berkgebonden grondstof, 100 gram. Traditioneel gebruikt voor de bereiding van een donker Chaga-aftreksel.
